محمد محمدى گيلانى
184
شرح مناجات شعبانيه ( فارسى )
خطورت و مسئوليت قلب از انتساب اين اطوار به خوبى استنباط مىشود و اينكه گفتهاند : قلب همان نفس آدمى است كه حقيقت و ذات انسان است و به اعتبار معرضيتش در اطوار و شئون مختلف ، آن را قلب گفتهاند ، سخنى سنجيده و موجّه به نظر مىآيد ، زيرا اين مركز وجدان و مصبّ مسئوليت ، پيوسته گردون است و شئون و اشكال متغايرى و احيانا متقابلى كه از ضمير و باطن يا جهان خارج و ظاهر به وى تحميل مىشوند ، دائما در تصرف و دگرگونى است و نيز گفتهاند : نفس به اعتبارى روح و به اعتبار ديگرى ، عقل خوانده مىشود . اطوار منسوب به قلب در قرآن كريم ، متجاوز از شصت نوع است كه به دو قسم سعادت خيز و شقاوتانگيز تقسيم مىشوند . و بيان دقيق حدّ هر يك از آنها و شناخت رتبه و موقعيّت يك يك آنها در نظام سعادت و شقاوت ، از اهم معارف الهى است ، و سوگمندانه چون مسألهاى است عسير الحل تاكنون ، در اين مورد از نازك انديشان در معارف قرآنى بحث و تحقيقى به ترتيب مذكور نديدهايم . طور طمأنينه باللّه به هر صورت يكى از عاليترين اطوار قلب در جانب سعادت كه در قرآن كريم چندين بار آمده است ، طور طمأنينهء مسبّب از ذكر اللّه تعالى است كه قلب را منقلب و مبدّل به سكون و آرامش و استقرار مىكند و همهء قلقها و بى قراريها و پريشانيها و التهابات و نگرانيها و غم